Çfarë bën vitamina D?
Vitamina D nuk është thjesht vitaminë — është hormon. Ndihmon:
- Përthithjen e kalciumit — eshtra dhe dhëmbë të fortë
- Sistemin imunitar — mbrojtje nga infeksionet
- Humorin — mungesa lidhjet me depresion edhe tek fëmijët
- Rritjen — mungesa kronike shkakton rakit (deformim eshtror)
Pse mungon tek fëmijët shqiptarë?
- Fëmijët kalojnë shumë kohë brenda (ekrane, pallate)
- Kremrat e diellit (të nevojshëm!) bllokojnë prodhimin
- Ushqimet me vitaminë D janë pak (peshku yndyror, verdhëza e vezës)
- Dimri i gjatë — nëntor-mars dielli nuk mjafton
Dozat e rekomanduara
- 0-12 muaj: 400 IU/ditë (10 mcg) — që nga lindja
- 1-18 vjeç: 600 IU/ditë (15 mcg)
- Mungesa e diagnostikuar: Mjeku mund të japë doza më të larta përkohësisht
Burimet natyrale
- Dielli: 15-20 minuta/ditë (krahët dhe këmbët e zbuluara), pa djegie
- Salmoni: 600-1000 IU për porcion
- Sardelet: 300 IU për porcion
- Verdhëza e vezës: 40 IU
- Qumështi i fortifikuar: 100 IU për gotë
Suplementet
Pediatrit rekomandojnë suplementim për të gjithë fëmijët nën 1 vjeç dhe për fëmijët që nuk marrin mjaftueshëm nga dielli dhe ushqimi. Zgjidhni pika (D3) — më të lehta për dosimin.
Burimet: AAP, Endocrine Society, ISHP