Vonesa e të folurit është një nga shqetësimet më të shpeshta të prindërve. Në disa raste është thjesht ritëm individual, në të tjera kërkon mbështetje. Të dish shenjat dhe kur të veprosh ndihmon.
Shenjat e vonesës
- Nuk lëshon tinguj «llafosjeje» deri rreth 9 muaj
- Nuk thotë asnjë fjalë me kuptim deri 16 muaj
- Nuk bashkon dy fjalë deri 2 vjeç
- Nuk ndjek udhëzime të thjeshta
- Nuk imiton fjalë ose tinguj
- Ka humbur fjalë ose aftësi që i kishte
- Nuk e kuptojnë të huajt në 3 vjeç
Kontrolli i dëgjimit është i pari
Meqë gjuha varet nga dëgjimi, hapi i parë për çdo vonesë të gjuhës është kontrolli i dëgjimit. Edhe një humbje e lehtë ose e përkohshme (p.sh. nga infeksionet e shpeshta të veshit) mund të ngadalësojë gjuhën. Mos e anashkaloni këtë hap.
Si ndihmon logopedi?
Nëse ka vonesë të vërtetë, një logoped (terapist i të folurit) vlerëson dhe punon me fëmijën përmes lojës dhe ushtrimeve të përshtatura. U mëson gjithashtu prindërve si të mbështesin në shtëpi. Ndërhyrja e hershme te vonesa e gjuhës është shumë efektive.
Si të ndihmoni në shtëpi
- Flisni shumë dhe përshkruani gjithçka
- Lexoni çdo ditë
- Zgjeroni atë që thotë fëmija
- Bëni pyetje dhe prisni përgjigjen
- Kufizoni ekranet
- Përgjigjuni çdo përpjekjeje komunikimi
Mos prisni «t'i kalojë»
Nëse keni shqetësim për të folurit, mos prisni me idenë se «do t'i kalojë vetë». Nëse është thjesht ritëm individual, vlerësimi do t'ju qetësojë; nëse ka nevojë për mbështetje, sa më herët të fillojë, aq më mirë. Zbulimi i hershëm nuk dëmton kurrë.
Besojini instinktit
Ju e njihni fëmijën. Nëse ndjeni se të folurit nuk po zhvillohet si duhet, kërkoni vlerësim. Pediatri dhe logopedi janë aty për të ndihmuar. Shumë fëmijë me vonesë të gjuhës, me mbështetjen e duhur, e kapin plotësisht.
Burimet dhe referencat
Ky artikull mbështetet në udhëzimet e institucioneve më poshtë. Rekomandimet përditësohen — kur të vendosni për fëmijën tuaj, vlen gjithmonë edhe fjala e mjekut që e njeh atë.
- ASHA — Speech-Language-Hearing Association asha.org
- CDC — Developmental Milestones cdc.gov
- AAP — HealthyChildren.org — zhvillimi healthychildren.org