Humbjet — vdekja e një të dashuri ose kafshe shtëpiake, ndarja e prindërve, largimi i një miku — janë pjesë e vështirë por e pashmangshme e jetës. Mënyra si i flisni fëmijës e ndihmon të përpunojë dhe të përballojë.

Si ta shpjegoni vdekjen

  • Përdorni fjalë të qarta e të vërteta — «vdiq», jo «fjeti» ose «shkoi larg», që ngatërrojnë dhe frikësojnë
  • Shpjegoni thjesht sipas moshës — trupi ndaloi së punuari dhe nuk kthehet
  • Jini të ndershëm — mos premtoni gjëra që s'i dini
  • Lejoni pyetjet, edhe të përsëritura
  • Ndani sipas vlerave tuaja fetare ose shpirtërore, por me qartësi

Si e përjetojnë fëmijët pikëllimin?

Fëmijët pikëllohen ndryshe nga të rriturit — shpesh «me valë», duke luajtur normalisht një moment dhe duke qarë tjetrin. Mund të shprehin pikëllimin përmes lojës, sjelljes, ose ankesave fizike. Mund të bëjnë të njëjtat pyetje shumë herë. E gjithë kjo është normale. Mos prisni që të pikëllohen «si të rriturit».

Si ta mbështetni

  • Lejoni ndjenjat — trishtimin, zemërimin, konfuzionin
  • Ndani ndjenjat tuaja — tregoni se është në rregull të pikëllohesh
  • Mbani rutinat — siguria ndihmon
  • Kujtoni bashkë personin ose kafshën e humbur
  • Jepni kohë — pikëllimi nuk ka afat

Ndarja e prindërve

Nëse prindërit ndahen, fëmija ka nevojë të dijë se nuk është faji i tij, se të dy prindërit e duan, dhe se do të kujdesen për të. Shmangni konfliktet para fëmijës dhe mos e vini në mes. Qëndrueshmëria, dashuria dhe siguria e ndihmojnë të përshtatet.

Kur nevojitet ndihmë

Pikëllimi është normal, por kërkoni ndihmë nëse fëmija shfaq trishtim të thellë e të zgjatur që nuk lehtësohet, ndryshime të mëdha në sjellje, tërheqje, probleme të vazhdueshme gjumi ose ushqimi, ose shenja depresioni. Një psikolog i specializuar në pikëllimin e fëmijëve ndihmon fëmijën të përpunojë humbjen.

Burimet dhe referencat

Ky artikull mbështetet në udhëzimet e institucioneve më poshtë. Rekomandimet përditësohen — kur të vendosni për fëmijën tuaj, vlen gjithmonë edhe fjala e mjekut që e njeh atë.

  1. AAP — HealthyChildren.org — mosha shkollore healthychildren.org
  2. NHS — Children — shëndeti dhe mirëqenia nhs.uk
  3. UNICEF — Mirëqenia dhe zhvillimi i fëmijës unicef.org
  4. OBSH (WHO) — Child and adolescent health who.int